ideetje voor een luxere gelegenheid

de titel klinkt bijna alsof je bij een chinees gaat eten (daar combineren ze nogal eens varkensvlees of eend met pruimensaus), maar dit is echt een klassiek frans gerecht voor luxere, specialere gelegenheden. daarbij vind ik dat varkensvlees ongewaardeerd wordt, het heeft een heerlijke, beetje zoetige smaak die in de meeste keukens goed past.

varkensvlees met pruimen (vier personen)
16 gedroogde pruimen
4 eetlepels cognac
2 eetlepels water
600 gram varkensfilet, -haas of -lapjes
boter en zonnebloemolie
125 ml slagroom
scheutje citroensap
zout en peper

doe de pruimen met 2 eetlepels cognac en het water in een pannetje en laat het tien minuten op zacht vuur pruttelen. afgieten en wegzetten. het varkensvlees in stukjes van 2 bij 2 cm snijden, op smaak brengen met zout en peper, en op matig vuur in de boter en olie aanbraden. van het vuur halen, de overgebleven cognac in een steelpannetje of pollepel verwarmen en aansteken, en giet het dan over het vlees heem om te flamberen. als het vuur gedoofd is de room erbij gieten, aan de kook brengen en een paar minuten laten inkoken totdat de saus wat dikker begint te worden. de pruimen erbij doen, en dan afmaken met zout en peper en een scheutje citroensap. heerlijk met een gladde, boterige aardappelpuree en salade met bittere blaadjes en een mosterdressing.

muziektip: mogwai - mr. beast. veel beter dan op het eerste gehoor lijkt, en compact en pakkend genoeg om bezoek mee in te palmen.

rode tapenade

inkoppertje natuurlijk, om de tapas van de vorige post een beetje uit te melken. ik had groene olijventapenade gekocht, maar mijn lief had meer zin in rode. gelukkig hadden we alle spullen toch in huis daarvoor:

80 gram zongedroogde tomaten (op olie)
1 teen knoflook
1 flinke dessertlepel kappertjes
2 a 3 ansjovisjes
1 flinke theelepel pesto
sap van een halve citroen
flinke scheut olijfolie (net genoeg om het smeuïg te maken)

alles in een blender of hakmolentje en that's it! heerlijk op landbrood, toastjes, bruschetta, etc. geloof me: niet te vergelijken met spul uit de buurtsuper.

tapas

zeg hee, wordt er nog gekookt? ja zeg, dacht het wel, maar heb het een beetje druk; eigenlijk veel te druk om een blog bij te houden, merk ik. komt nog eens bij dat vrouwlief en ik vandaag tapasfeestje hier thuis houden, en onze gasten zijn gewend aan een zeker culinaire standaard bij feestjes en etentjes in huize ickenroth. vandaag op het menu:

- zelfgebakken olijvenbrood
- 2 soorten tapenade
- zoute boter
- calamaris
- knoflookgarnalen
- mojosaus en aïoli
- chorizo+knoflookbrood
- kip met citroen
- gehaktballetjes met rode peper en sinaasappelrasp
- pepers en paprika's met roomkaasvulling
- tortilla met aardappelen, zure room en paprika
- mini-croissants gevuld met feta, gedroogde tomaat en katenspek
- gemarineerde aubergines
- spiesjes met tomaat, mozarella en basilicum

en als afsluiter dan ook nog eens pure én witte chocoladefondue met aardbeien, druiven, banaan, marshmellows en stukjes cake om in de chocola te dopen. succes nu al verzekerd, dacht ik zo. en nu moet ik weer aan werk, verdere voorbereidingen treffen.

muziektip: de nieuwe motorpsycho natuurlijk! terugkeer naar oude glorietijden! en natuurlijk net als altijd te lang en niet consistent, maar o zo heerlijk!

snelle pasta

stel je hebt geen in om lang in de keuken te staan. dan kijk je in de koelkast, je ziet wat kipfilet staan. dan kook je wat penne, bakt reepjes kipfilet in mengsel van boter en olie (altijd boter bij kipfilet gebruiken, anders blijft het wat flauw). dan snijdt je 2 a 3 teentjes knoflook in dunne plakjes en doet die erbij. je raspt de schil van een citroen en doet het raspsel samen met het sap van die citroen bij de kip. flink wat zout en peper erbij. de gare penne er doorheen scheppen en afmaken met een flinke klont boter en handje gesneden peterselie. verse oregano / marjolein mag ook. misschien niet origineel ofzo, maar het is potdomme erg lekker, gezond en ook nog eens heel snel klaar. mooi toch?

muziektip: machinefabriek - manchester. mooi en licht, met een serieuze ondertoon van rood fruit.

far breton

eigenlijk is mijn lief de zoete kracht in huis, maar soms kan ik het toch ook niet weerstaan. zoals vorige zomer op vakantie in bretagne: far breton. voor het eerst geproefd in guerande (van het zeezout), daarna ondersteboven en even later gelukkig een authentiek bretons receptenboekje gevonden. blijkt het vervolgens gigantisch simpel te zijn:

250 gram gedroogde pruimen
125 gram bloem
125 gram suiker
2 zakjes vanillesuiker
4 eieren
3 dessertlepels rum (optioneel)
1 theelepel bakpoeder
3/4 liter volle melk
snufje zout
boter om de vorm in te vetten

zet de oven op 240°C. doe de bloem samen met de suiker, vanillesuiker zout en bakpoeder in een flinke kom en mix het door elkaar. maak een kuiltje in het midden, breek er de 4 eieren in en mix het geleidelijk aan door elkaar met een houten lepel. ondertussen moet je pruimen in de melk (en de rum) verhitten (niet koken), om daarna dit geheel rustig aan bij het eiermengsel te gieten (de pruimen pas op het laatst erbij doen). goed mengen, flink roeren. dan kun je het al in een ingevette vorm gieten - liever geen springvorm want het mengsel is erg vloeibaar en zal er doorheen sijpelen. 10 minuten bakken op 240°C, daarna de oven terugzetten naar 200°C en nog 30 minuten bakken. even laten afkoelen in de vorm, dan is hij in principe klaar, maar ik moet toegeven dat hij lekkerder is als hij goed is afgekoeld, ergens tussen koelkast- en kamertemperatuur in.

opnieuw dan maar

zo, weer flink geknipt en geplakt, en de linklijst zou weer moeten werken nu. kutwerkje.

en die verdwenen post ging dus over het lievelingsgerecht van mijn lief, namelijk tagliatelle met basilicumolie, gebakken en zalm en geroosterde groene asperges. dat maak je door de zalm knapperig te bakken op hoog vuur in een olijfolie-boter mengsel, en als je de vis aan beide kanten hebt geschroeid draai je het vuur direct naar het laagste pitje.

de groene asperges blancheer je een dikke minuut in kokend water, daarna grillen op een gloeiendhete grillpan (de walm moet er af komen), twee a drie minuutjes grillen en dan afblussen met goede balsamicoazijn (nu niet erboven hangen, de azijndamp beneemt je de adem). nog water grof zeezout en zwarte peper erop en dan zijn die ook klaar.

de pasta kook je al dente, en daar doe je dan de basilicumolie door, die je van tevoren hebt gemaakt door enkele flinke scheuten olijfolie te blenden met een flinke bos basilicum en grof zeezout. een beetje balcamicoazijn of citroensap erdoor maakt de olie nog lekkerder.

de pasta dan op het bord leggen, de zalm daar bovenop, en de asperges leg je maar hoe je wil - heerlijk is het altijd.

muziektip: robert fripp - love cannot bear. de muziek is haast even gelukzalig als de smaak van het eten.

verdomme zeg, er heeft hier anderhalve dag een nieuwe post gestaan, ik had al mijn recepten gelinkt in de rechterkolom, en nu is het allemaal weg. fuck fuck fuck! iemand een idee of blogger kuren heeft? of ben ik gehackt ofzo? zou er bijna paranoia van worden.

version 2.0

niet dat ik de lay-out ga veranderen ofzo - daarvoor is mijn html kennis veel te minimaal en ik ben veel te lui om dat te leren - maar het moet maar eens gedaan zijn met mijn muziekschrijverij - althans op deze plek. sinds ik in de tweede helft van 2000 bij kindamuzik ben begonnen heb ik meer dan 500 artikelen voor km geschreven, heb ik het een en ander voor de subjectivisten gedaan, en ben ik dit weblog begonnen. het afgelopen jaar lag het tempo al minstens tien keer lager dan daarvoor, nu merk ik dat het me allemaal steeds minder en minder boeit. mijn vocabulaire om muziek te beschrijven is bijkans uitgeput, geen enkele zin doet meer fris aan, en om eerlijk te zijn: ik ben het evangeliseren moe.

nee, bij km blijf ik nog wel schrijven, hoewel in zeer beperkte oplage. maar kosmik heeft vooralsnog zijn laatste muzikale bijdrage enkele weken geleden gehad. misschien dat ik nog wel eens over zaken als politiek (rita verdonk, val even snel kapot, aub. en als die d66 kuttekoppen niet snel consequent een lijn trekken - welke dan ook, maakt me niets uit - moeten ze verplicht zelf naar afghanistan en hoeven ze nooit meer terug te komen. fucking draaikonterij.) of boeken en films (extreem luid en ongelooflijk dichtbij: prachtig boek, origineel ook. hoewel ik moet toegeven meer een verhalen-man dan een thema-man te zijn. maar toch.) ga hebben, wordt kosmik vanaf nu vooral een kook-, recepten- en eetlog. met als doel een of twee keer per week een nieuw recept of een leuke en lekkere nieuwe kookervaring te plaatsen. misschien dan wel met toevoeging van de soundtrack van dat moment.

oh ja, laatste muzikale evangelisatie: miles davis - the cellar door sessions. 6 cd's met live-opnames uit 1970. u weet wat u moet doen.

pauzemuziek

tijd voor een tussenstop. luistert u verder vooral door naar illustere namen als nadja, nortt, leviathan - dan doe ik dat ook. tot over een tijdje.

hier benne we weer

zo, lekkere vakantie gehad, maar nu is het weer aanpoten. vanuit mijn opleiding net begonnen op een nieuwe werkplek (een riagg ergens in het zuiden des lands), en ik werk nu voor het eerst in mijn leven in een 9-5 baan. toch wennen. verder dus veeel nieuwe gezichten, veeel nieuwe namen, nog meer nieuwe indrukken, en vooral een functie die ik nog nooit van mijn leven heb vervuld. mijn aanpassingsvermogen draait overuren momenteel.

nog nieuws op het muziekgebied? mwoach, valt eigenlijk wel mee. ook stevig in de blackmetal momenteel - zoals zovele andere bloggervrindjes - maar er zit potdomme ook een hoop eenzijdige bagger tussen. gelukkig dat lurker, nortt en sommige xasthur dingen veel goed maken. subliem spul!

had ik net vol trots het vinyl van dropsonde van biosphere in mijn bezit, stuurt de g-man me de cd versie. ik dacht effe 'shit! heb ik net al!' maar niet getreurd: de cd is dubbel zo lang, kent zes andere nummers en mist alleen de afsluiter van het vinyl. en heeft bovendien een andere, net zo prachtige hoes. twee totaal verschillende platen dus, waarbij de cd gelukkig ook pure biosphere-ambient kent - en dus niet alleen door jazz beïnvloede geluidslandschappen van de lp. bas zegt: beide kopen!

mooi is ook blues van gustafsson en stackenäs, vrije improv-strelingen tussen sax en gitaar; heeft verder niets met blues te maken, gelukkig. ken vandermark schrijft de linernotes dus dan weet je genoeg.

wellicht van de week nog even tijd voor nieuwe what's for dinners, even afwachten hoe de nieuwe baan op me gaat inwerken.

01. supersilent - 7

hieronder volgt een letterlijke weergave van mijn kindamuzik recensie. niet dat ik in een luie bui ben, maar ik heb het gevoel er niets meer aan toe te kunnen voegen; en daarbij, de recensie zelf viel me ook nogal zwaar - moeilijke kost, zeer indrukwekkend, loss for words, enfin: u kent het wel.

het gebeurt me niet vaak, maar gemiddeld eens per jaar kan ik geen goede woorden vinden om een plaat te beschrijven. dit jaar heb ik daar lang op moeten wachten. heel veel goede tot geweldige albums, maar geen absolute topper, zoals deathprod vorig jaar, of the mars volta het jaar daarvoor. muziek die je helemaal sprakeloos laat, waarvoor futiele woorden hopeloos tekort schieten. en uiteindelijk is hij dan ook in 2005 gekomen. supersilents 7.

eigenlijk is het niets eens een album: 7 is een dvd. een live dvd om precies te zijn, maar omdat alle albums van supersilent geïmproviseerde live-opnames zijn, is dat geen unicum. toch laat 7 zich heel makkelijk als een ‘gewoon’ album van supersilent beschouwen: de dvd kent geen menu of extra’s, hij begint gewoon als je hem in de speler duwt. het enige verschil is dus de toevoeging van beeld, en die sobere en stemmige zwart-wit opnames van kim hiorthoy (ook verantwoordelijk voor het artwork van vele noorse artiesten) vullen de muziek werkelijk perfect aan. niet alleen hoor je de muziek vorm krijgen, je ziet het nu ook nog voor je neus gebeuren. het noorse kwartet repeteert schijnbaar nooit, maar de magie van het samenspel is ongekend. de manier hoe ze naar elkaar luisteren en elkaar proberen aan te vullen, is eindeloos fascinerend, waarbij het nooit een brei van geluid wordt; ego’s kennen de mannen niet en ze doen liever een stapje terug tijdens een groepsimprovisatie dan dat ze een muur van lawaai creëren. het is die gelijkwaardigheid die van supersilent zo’n unieke band maakt, niemand springt eruit, niemand is minder belangrijk. als het niet zo’n vieze term was zou ik het bijna holistische muziek willen noemen.


7 laat supersilent zien en horen in al zijn facetten, melancholieke en ontroerende trompet- en stempartijen, noise-keyboards, ambient, op hol geslagen drums die veel meer doen dan ritmes aanhouden, het ter plekke creëren van climaxen, vrije jazz, oerschreeuwen. de magie van het moment wordt keer op keer gevonden, waardoor alles een aanhoudende bevrijding en bevrediging lijkt. hoor hoe in ‘7.3’ rustig en bijna jazzy wordt begonnen, het daarna uitmondt in een heftig improvisatie-duel tussen drums en toetsen, om dan na een minuut of twintig zonder enige vooraankondiging een groovy ritme te vinden, niet lang daarna gevolgd door een instant-climax die elke postrockband naar de babykamer stuurt. en dan die ontroerende toegift ‘7.6’, de meest emotionele muziek in jaren.

supersilent maakt hier op 7 een soort totaalmuziek, een overzichtsplaatje van hoe muziek eruit zou moeten zien. 7 laat dat proces niet alleen horen, maar ook nog zien, en vangt daarmee de waarachtige essentie waar het bij supersilent en zijn muziek om draait. als toeschouwer voel je je eeuwig dankbaar dat je dit mag aanschouwen. zoals ik al zei: woorden schieten pijnlijk tekort. u weet wat u moet doen.

02. the white birch - come up for air

fase 1
hmm. valt me wat tegen. ik bedoel, niet slecht ofzo, maar die vorige was beter. die pakte me gelijk. star is just a sun heet die. prachtige plaat, erg ingetogen, wollig geluid. droevig, melancholiek. intiem ook. die plaat doet me nog steeds goed, ook bijna twee jaar na dato. maar come up for air, tjonge zeg, beetje gewoontjes, beetje oppervlakkig. niet des white birches. helder geluid ook, zo keurig in het gareel. jammer. hmm. valt me wat tegen.

fase 2
toch blijven luisteren, je weet het nooit met die koele noren. klinkt eigenlijk steeds beter. die heldere productie, eigenlijk past die wel; de liedjes zijn wat directer, wat minder dicht. veel ruimte tussen de noten ook. bevalt me erg goed. opvallend: onderkoeld in de overtreffende trap. wat niet wordt gespeeld en gezongen is minstens zo belangrijk als de dingen die je wel hoort. nog geen star is just a sun niveau niveau, maar het komt wel dicht in de buurt. bevredigend.

fase 3
als het niet zo ongepast zou zijn bij de ingetogen (en oneerbiedig vergeleken) mark hollis-meets-sigur rós liedjes, zou ik het uitschreeuwen: fantastisch! prachtig! the white birch is geniaal! nu ja, al spreek ik het niet hardop uit, ik denk dat dus wel, en heel hard ook. de laatste keer dat ik een album hoorde waar zo de onnodige vetrandjes van af waren gesneden, waar echt elke noot essentieel was, was bij die gelijknamige plaat van mark hollis. kijk naar bovenstaande uitspraak in de kosmik titelbalk, en weet dan dat die ook in zijn geheel van toepassing is op come up for air. eenmaal volledig begrepen blaast het album me op zachtmoedige, ernstig melancholieke wijze van mijn stoel. de emoties, zo zorgvuldig verpakt in een ijzige noorse koelkast, slaan onverwacht in als enorme mokers, zeker als susanna (van the magical orchestra) samen met zanger ole zachtjes fluistert dat ook de zomer droevig kan zijn. verwoestend.

[lees hier de recensie op kindamuzik]

03. jaga jazzist - what we must

ik zou willen dat er een mooi verhaal aan what we must gekoppeld was. ik zou willen dat ik zo mooi de diepte in kon gaan als bonanzacollegae moniiq, joris en gerard. ik zou willen dat ik prachtige nieuwe invalshoeken voor het - voor mij althans - zo bekende jaga jazzist succesverhaal kon verzinnen.

ik kan zoveel willen, maar nu lukt het even niet. daarbij, ik ben steeds minder van de uitgesponnen lyriek. mijn geschrijf wordt korter, bondiger en tot-de-punt. mezelf verliezen in poëtische bewoordingen - als het al ooit die richting opging - heeft nog nooit zover van me afgestaan.

maar ik kan wel degelijk iets zeggen over jaga jazzist, op het moment misschien wel mijn favoriete noormensen. dat ze in 'swedenborgske rom' en vooral 'oslo skyline' de epische finales van hun en mijn helden motorpsycho zo fantastisch emuleren dat ze diezelfde helden terug naar de tekentafel sturen. dat ze op what we must zo fantastisch hecht en als een eenheid klinken; eenieder die ooit in een band heeft gespeeld weet hoe moeilijk dat is als je met meer dan drie mensen samenspeelt, jaga doet het met tien (10!). dat de meer (post)rock-georiënteerde richting net zo natuurlijk klinkt als hun vroegere jazz-elektronica mix. dat ze volgens mij ooit het perfecte popliedje gaan schrijven, maar dan in een postrockend jazzjasje. dat ze 'all i know is tonight' hebben gemaakt, na '*' van m83 de beste plaat van 2005.

bovenal word ik van what we must gelukkig. dat was in februari bij eerste beluistering zo, dat was in juli en augustus op vakantie in bretagne zo (perfecte automuziek!), dat is nu nog steeds zo. ook nu nog lukt het jaga jazzist om me te laten lachen, te laten meeblèren (en dat op instrumentale muziek), tevreden te maken met welke situatie waar dan ook. alleen daarom al zou iedereen what we must moeten hebben. meer loftrompetten zijn toch niet nodig?

04. sunn o))) - black one

"it took the night to believe"

ik heb een muziekinstallatie waar je U tegen zegt. lang voor gespaard, ben ik trots op, etc. een duur betaald ding dus, maar mijn muziekbeleving wordt nu eenmaal nogal beïnvloed door de kwaliteit van het geluid. kan ik verder ook niets aan doen, vind ik gewoon belangrijk. ben zelfs met een stapel speciaal geselecteerde cd's uitgebreid gaan luisteren om te horen welke versterker, cd-speler en set speakers mij het beste beviel. ja, er zijn genoeg mensen die me al voor gek hebben verklaard hiervoor, dat hoef jij niet meer te doen. hoe dan ook, tot een maand of twee geleden bepaald geen klachten gehad over het geluid. erg tevreden zelfs. wel door omstandigheden de laatste maanden vrij weinig echte 'luistersessies' gehouden (zo noemen ze dat dan).

toen kwam opeth met zijn ghost reveries. op een of andere manier had zich een bepaalde overtuiging in mijn hoofd genesteld, namelijk eentje die zei dat ghost reveries een subliem geluid had, een perfecte productie die zich kon meten met lateralus van tool. veel ruimte, veel lucht, massief en zwaar wanneer nodig, altijd helder. opeth heeft precies zo'n productie nodig. en mijn hoofd zei dat dat inderdaad het geval was. waarom klonk het ding dan hoe langer hoe slechter?

tijd ging voorbij. opeth werd vaak, heel vaak opgezet in huize ickenroth. geweldige songs - vind ik nog steeds. maar dat geluid? ik snapte het niet. ghost reveries hoorde perfect te klinken op mijn heerlijke installatie. maar deed dat niet. ik begon te twijfelen. aan mijn oren, aan mijn perceptievermogen, aan mijn installatie. ging op bezoek op het forum van hear.nl, een site voor audiofielen. niet dat ik me daar totaal op mijn gemak voelde, maar ik moest het kwijt aan begrijpende zielen. ik zei dat de hoge tonen werden weggedrukt, dat alle ruimte verdwenen was; vooral dat laatste een kenmerk dat ik graag in ere houd. dat de lage tonen vrijwel niet aanwezig waren. kortom: dat de muziek niet klonk zoals die hoorde te klinken. of zoals mijn hoofd zei dat hij moest klinken.

"ga eens op zoek naar een nieuwe interlink tussen cd-speler en versterker" was een advies. "wellicht nieuwe speakerkabels?" zei een ander. toen ik opmerkte dat ik ook over andere speakers aan het denken was kreeg ik bijna de wind van voren. mijn cd-speler-versterker combinatie was heel goed (voor een lichte audiofiel als ik), mijn speakers waren van topklasse. zeiden de kenners. fuck. weer terug bij af. mijn interlink had al 80 euro gekost, ik ga geen honderden euro's voor een fokking kabeltje betalen. dat is de grens die ik mezelf al een tijd geleden had gesteld. maar wat nu?

opeth, toch de gedoodverfde nummer 1 van mijn jaarlijst, devalueerde, zakte weg, en kwam nauwelijks meer tevoorschijn uit de door de eigen productie aangelegde modderpoel. en ondertussen zat ik met een dure installatie waar ik ontevreden over was.

het was avond. ik was alleen, mijn lief was de deur uit voor een vergadering. black one was deze dag binnengekomen, de mp3's klonken al erg veelbelovend. 'báthory erzsébet' werd opgezet. de lichten gedimd. alleen ik, sunn o))) en mijn installatie. de zacht aangeslagen gong klonk door de woonkamer alsof hij daadwerkelijk bij mij thuis werd bespeeld. de diepe klanken uit een digitale bron werden nog dieper. de ruimte om de noten was fenomenaal. sunn o))) ademde - zwarte, vieze, dodelijke lucht natuurlijk - en klonk ruimtelijk, zo ruimtelijk. toen kwam voor het eerst de in het intro onregelmatig opdoemende dieper-dan-diepe subbas. en ik schrok. ik schrok verschrikkelijk. tonen die in de mp3 versie nooit te horen waren geweest - tonen waarvan ik nu kan zeggen dat ze ook in de cd-versie op een mindere installatie nooit te horen zullen zijn - kwamen plots ijzig, hard en zwarter dan zwart over me heen rollen. met als directe gevolg angst, onnoemelijke angst. daarna verwondering. dit was toch niet mogelijk? ik zat toch te denken aan nieuwe speakers? meer tijd kreeg ik niet, ik moest en zou mee in de maalstroom der verwoestende doomklanken. gitaren zwollen aan en bleven dat doen, meer dan vol uur lang, grootser dan ik ooit voor mogelijk had gehouden. angst en verwondering maakten plaats voor opluchting en bovenal intense tevredenheid.

[mocht u nu nog niet weten hoe black one klinkt, klik dan hier.]

05. arvo pärt - lamentate

en hier stuit ik heel hard op mijn beperkingen. mijn schrijverijen gaan vrijwel altijd over muziek die op een of andere manier geworteld is in pop, rock, metal of indie-tradities. mijn vocabulaire laat zich af en toe nog eens uitstrekken richting jazz maar dan heb ik toch het idee dat ik schromelijk tekort schiet. vermenigvuldig dat maal tien en dan heb je mijn gevoel te pakken als ik het over klassiek ga hebben. ja, soms lukt het wel, zoals hier bij mijn recensie van een vijf uur durend stuk van morton feldman. maar dat stuk klinkt dan ook hedendaags, minimaal, vol dissonanten en atonaliteit, en dan lijkt het meer binding te hebben met de moderne improv, die ik in mijn hoofd dan weer koppel aan rock-idioom. u ziet, gedachtengangen kunnen rare kronkels aannemen.

maar ondertussen staat er nog helemaal niets over lamentate van arvo pärt, en dat is toch mijn bedoeling. maar wat kan ik erover zeggen? dat pärt nog steeds een meester is in ingehouden dramatiek? dat de minimalistische pianoklanken prachtig gevoelig worden gespeeld? dat pärt dit keer het grote gebaar niet schuwt en middels een groot orkest op spaarzame plekken het volume flink opendraait - inclusief keihard koper en donderende pauken? dat zijn sterkste punten toch de verstilde, eenzame sfeertekeningen en de vocale stukken zijn, zoals openingslied 'da pacem domine'?

hoe het ook verder zij, pärt en ik gaan gewoon heel goed samen. of hij nu klein en verstild blijft, of dat hij groots uitpakt met prachtige dramatiek en bijna furieuze dynamiek; eigenlijk maakt het me niets uit. het is pärts klankkleur vol melancholie (maar bas, kun je nu echt geen ander passend woord vinden? je gebruikt het deze jaarlijstenserie vrijwel overal! nee, sorry, lukt me niet) die me steeds weer aangrijpt, het is zijn sacrale sfeer die zo mooi is dat ik bijna overtuigd katholiek zou worden - ware ik geen atheïst. wat kan mij het schelen dat pärt volgens de kenners de tijd eeuwen heeft teruggedraaid en tegenwoordig alleen nog maar reactionaire muziek maakt? lamentate betovert en voert mee - net als veel andere arvo pärt muziek - en wie ben ik om tegen die betovering in te gaan? en als ik het al zou willen, het lukt me toch niet. pärt en bas gaan gewoon heel goed samen.

06. m83 - before the dawn heals us

een gevoel van: dáár wil ik zijn! een verlangen oproepend dat perfect aansluit bij mijn sci-fi fascinatie. een muzikaal beeld van utopia, een droomwereld van een niet al te ver verwijderde toekomst.

ja, dat is was before the dawn heals us van m83 bij me oproept. energiek cruisen in een zweefauto richting de ondergaande zon, ergens in 2087. een gelukzaligheid die ik normaal gesproken totaal niet zoek in mijn muziek, die ik zelfs uit de weg ga. nee, dat is niet helemaal waar; ik vermijd vrolijke muziek, maar m83 is niet vrolijk. nee, de sfeer is gelukkigmakend, tevreden, van totale overgave aan een gevoel van "zo moet het zijn".

zo surfend heb ik eens enkele m83 recensies doorgenomen, en vrijwel altijd wordt er melding gemaakt van invloeden van sigur rós en múm. waar dan? vraag ik me af. ik ken de plaat nu bijna een jaar maar ik heb gans het jaar nog geen enkele múm of sigur rós referentie gehoord. nee, eigenlijk is het heel simpel: m83 maakt hemelse shoegaze voortgedreven door motorik ritmes en ingekleurd door aalgladde symfo-arrangementen. vaak compleet over the top, totaal overdreven en zo zoet dat de vullingen uit mijn tanden springen, maar ook bijna absurd verslavend en waanzinnig lekker. laag over laag over laag over laag worden er muren van geluid gebouwd door dikke synths en overstuurde gitaren, bovenop zingen kosmische koortjes over de goddelijke schoonheid van een heldere sterrenhemel, om even later - voortgedreven door uptempo neu!-drums - ook daadwerkelijk daar te arriveren.

en een hoogtepunten dat before the dawn heals us kent, niet te geloven. 'moon child' (niet voor niets regelmatig gebruikt door top gear als ze weer eens met een droomauto over een verlaten strand op ijsland mogen crossen), 'don't save us from the flames', 'teen angst', 'a guitar and a heart', 'car chase terror' (na de monoloog: hemels!), 'lower your eyelids to die with the sun' en bovenal '*', de allerallerallerbeste drie minuten muziek van 2005. hier wordt de sterrenhemel bereikt, is utopia binnen handbereik, houdt het lineaire bestaan op en gaan we met zijn allen op in pure gelukzaligheid.

[lees hier mijn recensie op kindamuzik]

07. brian mcbride - when the detail lost its freedom

"de aanwezigheid van deze muziek maakt mij afwezig en daarmee onbewust van de aanwezigheid van de muziek. de klanken vormen en omlijsten mijn stilte, tot de stilte vol raakt met mijmeringen die de muziek het zwijgen opleggen."
[moniiq]

"when the detail lost its freedom is the sound of beauty replacing silence, as drones and small musical figures rise into the void and recede, creating a sort of oceanic pulse."
[pitchfork]

twee prachtige omschrijvingen van when the detail lost its freedom. en toch kan ik het niet helemaal met ze eens zijn. ja, de muziek van brian mcbride kan perfect opgaan in de achtergrond, is in wezen zelf de achtergrond. maar toch, deze helft van stars of the lid doet me meer dan alleen een prachtig decor bieden.

door de jaren heen heb ik aardig wat ambient gehoord, en met de nodige arrogantie durf ik wel te stellen een redelijke kenner te zijn geworden. heel veel ambient komt niet verder dan behang en neigt naar slappe new age. een ander deel doet het voor de donkere sfeer, kille dreiging of onmetelijke doem. een enkeling waant zich in outer space en voelt zich daar zo thuis dat we ze voorlopig niet meer terugzien. en dan heb je nog menselijke ambient, de emobient om maar even een vieze term ervoor te bedenken. stars of the lid, labradford, lars stigler, sommige brian eno en david sylvian dingen. ambient waar emotie constant doorheen sijpelt, ambient die melancholie ademt, ambient die spreekt van dramatische gebeurtenissen. hier hoort brian mcbride ook bij. heel erg zelfs. nog veel beter dan stars of the lid wederhelft the dead texan blijft mcbride solo overeind, en koppelt hij geniale stars of the lid atmosferen aan william basinski-achtige klassiek aandoende dramatiek.

het is de golfbeweging die when the detail lost its freedom zo speciaal maakt. als je denkt redelijk comfortabel mee te drijven op een haast gelukzalige golf van minimale maar zeer blissvolle klanken - en je daarbij dan ook iets onbelangrijks als tijd en plaats vergeet - dan schrik je van plotse oplevingen van verdriet en vergankelijkheid ('retenir', 'our last moment in song' en vooral het werkelijk sublieme 'piano abg') en wil je eigenlijk gewoon lekker meejanken. maar dat lukt dan weer niet, daarvoor is het net te ingehouden, wellicht ook iets te abstract. hier wordt verdriet geuit, maar welk verdriet wordt niet duidelijk. het is een algeheel gevoel van melancholie die als een deken over het album heen ligt.

hoe vreemd is het dan dat when the detail lost its freedom een enorm majesteuze, gelukkigmakende droomtrip is geworden.

08. lurker of chalice - lurker of chalice

"do you believe in anything at all?"

9 december reed ik naar utrecht om bij b. op bezoek te gaan en naderhand supersilent te zien. het was koud, maar in limburg was nog wel een bleek zonnetje te zien. m83 in de cd-speler, niet al te druk op de weg; het schoot dus lekker op, de sfeer was luchtig en bijna opgewekt. een uurtje later, ik reed net bij den bosch, was de m83 cd afgelopen, en ik stopte mijn juist de dag ervoor aangeschafte lurker of chalice cd in het dashboard. vrijwel gelijktijdig maakte het waterige zonnetje plaats voor een steeds mistiger en grijzer wereldbeeld. het was 15.00 uur en het werd zo donker dat de straatverlichting aan moest. toeval?

ik geloof wel degelijk in toeval, maar frappant was het wel. het was ook perfect: de zon bij m83, de mist en grijs-donkere omgeving bij het onheilspellende geluid van lurker of chalice. wat zeg ik, lurker of chalice gaat voorbij aan onheilspellend. het gaat ook voorbij aan doem, satanisme of een andere vorm van geloof. lurker of chalice staat gelijk aan nihilisme. de sfeer is er een van allesomvattende, zwarte leegheid waar geen plaats is voor god, satan of een andere pipo. je zou van minder depressief worden.

wat lurker of chalice muzikaal zo bijzonder maakt is de zeer onpuristische benadering van black metal. natuurlijk zijn er blastritmes, een lofi productie (mono opgenomen drums!) en melodieuze gitaren op topsnelheid. maar er is ook shoegaze, gothische doom, ambient, white noise, ja zelfs postrock en vleugjes kraut. dus niet alleen burzum, maar ook fields of the nephilim, swans en my bloody valentine. nauwelijks voor te stellen maar het is toch echt zo. hoor hoe in 'spectre as valkerie is' over gehele zes minuten een dikke, grijze wolk ambient door de trage, doomy metal heen dringt. hoor hoe opperbaas wrest (hij ís lurker of chalice) zijn grunt achterwege laat en een onmetelijk diepe maar heldere stem laat weerklinken over de blastspeeds van 'granite'. hoor hoe gitaarmuren vol (soms bijna dubby) echo's worden gestopt en daarmee dikke lagen shoegaze over de black metal legt. en het mooist wordt het in afsluiter 'fastened to the five points' als wrest plots in zeer epische en melancholische doom toch nog menselijk en gevoelig blijkt te zijn. daarbij is zijn ideeënrijkdom ontstellend, want elk nummer zit vol met prachtige riffs en schitterende melodielijnen. normale stervelingen krijgen dat in een heel leven nog niet bij elkaar verzonnen.

als lurker of chalice alleen nog maar een aankondiging van de ontelbare mogelijkheden van de black metal is - en daar lijkt het wel op - dan voorspel ik bij deze dat 2006 het jaar van de black metal gaat worden.

09. nine horses - snow borne sorrow

ik las een tijd geleden dat david sylvian net gescheiden is. ik kreeg gelijk met hem te doen, want op een of andere manier komt de goede man altijd dichtbij, voel ik me ergens wel verbonden. toch kan het feit niet rijmen met zijn nieuwe plaat - want laten we eerlijk zijn, snow borne sorrow is 'gewoon' de nieuwste sylvian plaat, ook al doen broer steve jansen en burnt friedman mee als ware het een echte band. de toon op het album mag dan aan de melancholieke kant zijn, maar toch klinkt sylvian hier veel lichtvoetiger en gelukkiger dan op zijn even bittere en moeilijke als geniale blemish.

toen ik het medelijden weg kon stoppen viel me op dat het eigenlijk wel een heel glad album is. is dat iets slechts dan? nee, maar ik had eigenlijk gedacht dat sylvian juist de stekelige weg van blemish verder zou belopen. eenmaal gewend aan die gladheid - waar hij eigenlijk toch veel meer bekend mee is (zeg maar 80% van al zijn muziek) dan de moeilijkdoenerij - vallen vooral de mooie liedjes en de rijkdom van het geluid op. snow borne sorrow is dus niet zo donker, hapt lekker gladjes weg, en ligt dus eigenlijk heel makkelijk in het gehoor. een perfect recept om snel uitgeluisterd te raken. maar juist dat gebeurt niet. ook na heel veel luisteren blijft het gewoon verschrikkelijk mooi, en meer dan dat. met sylvians stem heb ik een eeuwigdurende liefdesrelatie, her en der duiken warme fender rhodes klanken op om in onder te dompelen, steve jansen drumt onderkoeld en minimaal, en burnt friedman doet allerhande, niet nader omschreven elektronische dingetjes die dan weer perfect in evenwicht worden gehouden door ryuichi sakamoto's eenzame pianonoten. het is echter wanneer arve henriksen zijn oosters klinkende trompetriedeltjes mag komen blazen dat een hemels paradijs wordt bereikt waar je eeuwig wilt blijven. dat is helaas dan maar in drie van de negen liedjes, maar toch. het doet verlangen naar een 'superband' van sylvian, henriksen, fennesz (denk aan die schitterende wisselwerkingen tussen sylvian en fennesz op beider albums) en sakamoto.

dat er in 'the day the earth stole heaven' net even over de gladheidgrens wordt gegaan, en dat 'serotonin' niet de magie heeft van de rest van de liedjes zij ze vergeven. het is het bewijs dat ook sylvian maar een mens is en dat ook blijft, hoe lang hij zijn guru ook zal blijven volgen. david sylvian zou maar eens een standbeeld moeten krijgen. ben benieuwd wat hij nu gaat doen.

10. earth - hex; or printing in the infernal method

jaarlijst bonanza! behalve jors troelie doen ook moniiq, marieke, joris, ludo, roy, willem en natuurlijk de onvolprezen initiator gerard mee. ben benieuwd wat iedereen erin heeft staan!


mijn nummer 10 komt rechtstreeks van de prairie, maar dan wel van die druilerige in seattle. earth, de eerste echte echte doom-drone mannekes - of eigenlijk manneke, want dylan carlson lijkt toch vooral veel in zijn eentje te hebben gedaan - houdt op deze nieuweling alleen de desolate sfeer in ere, en wellicht dat het die sfeer nog eens versterkt. voor de rest is hex etc een flinke ommekeer: geen massieve gitaarmuren, geen noise, wel transparante maar inktzwarte countryklanken, vrijwel stilstaande noten, stukjes galmende ambient, en een sfeertekening die een amerika toont dat alleen maar eenzaamheid, vertwijfeling en depressies kent. bovenal ademt de schijf een ruimtelijkheid uit, een bepaalde wijdsheid die een onherroepelijke aantrekkingskracht op me uitoefent, hoe donker en desolaat de vooruitzichten ook mogen zijn. vooral 'land of some other order' en 'lens of unrectified night' blijven zuigen en trekken totdat ik me overgeef aan de uitgestrekte, vrijwel levenloze vlaktes in een steeds zwarter wordende nacht.

uiteindelijk kent earth maar één liedje wat een keer of zeven wordt herhaald in een iets andere vorm. carlson slaat op zijn telecaster een oertraag en galmend open akkoord aan, drumster davies slaat een beat die niet boven de 20 bpm komt, en een enkele gastmuzikant laat eenzame klanken uit zijn steelgitaar komen. was er iets minder eenvormigheid, dan had earth een stukje hoger gestaan, want het basisidee is voor mij niets minder dan geniaal. overigens vindt mijn lief dat een stuk minder, want zij vindt het één van de meest depressief klinkende albums die ik heb. en dat feit alleen vind ik dan weer een aanrader van jewelste ;-)

p.s.: ik ken extra pluspunten toe voor de prachtige hoes van meester o'malley.